De uil staat in de eerste plaats voor wijsheid en helderziendheid. Dat beeld komt uit het oude Griekenland, waar hij Athena vergezelde, de godin van de wijsheid. Per cultuur verschuift de betekenis: geluksbrenger in Japan, onheilsbode in het oude Rome, boodschapper tussen werelden in verschillende tradities. De spirituele betekenis van de uil als krachtdier is intuïtie, het vermogen om te zien wat anderen ontgaat.
Je leest hier waar de uil voor staat en waar die overtuigingen vandaan komen. Verder: wat het betekent als je ’s nachts een uil ziet of hoort, en hoe je hem van een ooruil onderscheidt.
Uil of ooruil: eerst het verschil
Het Frans maakt een onderscheid dat je in het Nederlands zelden hoort. Een “hibou” heeft twee plukjes veren op zijn kop, de oorpluimen, die op oren lijken. Een “chouette” heeft die niet en heeft een ronde kop. In het Nederlands zeg je meestal gewoon uil, en heten de uilen met oorpluimen ooruilen. Allemaal zijn het nachtroofvogels.
Uil
Ronde kop, geen oorpluimen. Bosuil, kerkuil, steenuil.
Ooruil
Twee oorpluimen van veren op de kop. Oehoe, ransuil, dwergooruil.
De namen volgen die regel niet altijd. De sneeuwuil heeft geen oorpluimen en heet in het Frans daarom vaak “chouette harfang”. De ooruil heeft een eigen artikel: ooruil, betekenis en symboliek.
Symbool van wijsheid: Athena en Griekenland
Zijn naam als wijze vogel dankt de uil aan Athene. Daar was hij de vogel van Athena, godin van de wijsheid en beschermster van de stad. De kleine steenuil draagt haar naam nog in zijn wetenschappelijke naam, Athene noctua, de uil van Athena.
De Atheners sloegen de uil op hun munt, de zilveren tetradrachme, zo vaak dat iedereen die munten “uilen” noemde. Het motief staat nu nog op de nationale zijde van de Griekse munt van één euro.
De Romeinen koppelden de uil aan Minerva, de Latijnse tegenhanger van Athena. In de negentiende eeuw schreef de filosoof Hegel dat “de uil van Minerva pas bij het invallen van de schemering zijn vlucht begint”. Wijsheid begrijpt een tijdperk pas als het voorbij is. Sindsdien is de uil ook het symbool van de filosofie.
Geluksbrenger of ongeluksvogel?
Allebei, afhankelijk van tijd en plaats.
Onheil in Rome. Romeinse schrijvers, met Plinius de Oudere voorop, rekenden uilen tot de vogels van slecht voorteken. Hun roep hoorde bij de dood, en als ze in de stad opdoken, kwam er onheil.
Verdacht in de middeleeuwen. Als vogel van de nacht kreeg de uil een band met duisternis en hekserij. Op het platteland spijkerden mensen lang uilen op schuurdeuren om onheil af te weren. Dat is nu verboden, want in Frankrijk zijn alle uilen beschermd.
Geluk in Japan. Uil is in het Japans fukurō, en dat woord kun je ook schrijven met tekens die “zonder moeite” betekenen. De uil is er een gewone geluksbrenger, die je als beeldje cadeau geeft.
Geluk in Dijon. Op een steunbeer van de Notre-Dame in Dijon zit een kleine uitgehakte uil. Voorbijgangers raken hem met hun linkerhand aan en doen een wens. De toeristische wandelroute door de stad is naar hem genoemd.
Spirituele betekenis: de uil als krachtdier
In tradities die ieder mens een gidsdier toekennen, staat de uil voor het vermogen om in het donker te zien, letterlijk en figuurlijk. Als spirituele gids hoort hij bij:
- intuïtie, aanvoelen wat niet gezegd wordt
- helderziendheid, door de schijn heen kijken, zoals de uil ’s nachts ziet
- onafhankelijkheid, omdat hij alleen en in stilte jaagt
- overgang, omdat hij leeft tussen dag en nacht
Wie volgens die tradities de uil als krachtdier heeft, is opmerkzaam en eerder stil, luistert meer dan hij praat en vertrouwt op zijn gevoel. Dit is symboliek, geen wetenschap. Toch steunt ze op echte eigenschappen van de vogel. Een uil ziet uitzonderlijk goed in het donker en vliegt volkomen geruisloos, dankzij veren met rafelige randen.
Een uil zien: wat betekent het?
’s Nachts. In de symboliek vraagt een uil in de nacht je om naar je intuïtie te luisteren, of kondigt hij een verandering aan. In werkelijkheid is het gewoon zijn jachttijd.
Langs de weg. Uilen jagen vaak laag vliegend op muizen en andere knaagdieren in de berm. Er worden er veel doodgereden, vooral kerkuilen. Kom je er een tegen, rem dan af. Dat is de meest concrete betekenis van zo’n ontmoeting.
Bij je huis. De kerkuil broedt graag in schuren en kerktorens, de steenuil in oude bomen en stenen muren. Een uil bij je huis wijst vooral op een goed jachtgebied. Tuinders zijn er blij mee, want een paartje kerkuilen eet duizenden kleine knaagdieren per jaar.
Overdag. De steenuil is actief in de schemering en soms ook overdag. Een steenuil die midden op de middag op een paaltje zit, is dus niets vreemds.
Een uil ’s nachts horen
Het bekende “hoe-hoe” komt niet van een ooruil, maar van de bosuil. Het is de zang van het mannetje, en het vrouwtje antwoordt met een schel “kie-wiek”. De kerkuil roept helemaal niet zo. Hij laat een schor, blazend gesis horen, en dat geluid heeft heel wat spookverhalen gevoed.
In het volksgeloof van het oude Europa was een uil horen in de nacht een voorteken van de dood. In de tradities van het krachtdier is het juist een oproep om op te letten, omdat iets je aandacht verdient.
Witte uil: spirituele betekenis
In Frankrijk is een witte uil in de nacht bijna altijd een kerkuil. Hij heeft een wit, hartvormig gezicht en een heel lichte onderkant, die in het licht van koplampen helemaal wit lijkt. De sneeuwuil, die echt helemaal wit is, leeft in het noordpoolgebied en komt maar hoogst zelden tot in Frankrijk.
Door zijn witte veren en geruisloze vlucht kreeg de kerkuil in het Frans de bijnaam “dame blanche”, de witte dame. Er gaan talloze spookverhalen over hem rond. In de symboliek staat de witte uil voor zuiverheid, bescherming en boodschappen uit het hiernamaals.
De uil in je droom
Droomuitleggers zijn het niet met elkaar eens, maar meestal lezen ze de uil als een oproep tot helderheid. Het gaat dan om een situatie die je niet goed ziet, of een waarheid die je onder ogen moet zien. Een uil die wegvliegt, zou het einde van een periode aankondigen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een uil en een ooruil?
Een ooruil heeft twee oorpluimen, plukjes veren op zijn kop die op oren lijken. Andere uilen missen die en hebben een ronde kop. Het zijn allemaal nachtroofvogels.
Brengt een uil geluk?
Ja in Japan, waar zijn naam doet denken aan “zonder moeite”. Ook in Dijon, waar mensen de uil van de Notre-Dame aanraken om een wens te doen. In het oude Rome en in een deel van middeleeuws Europa gold hij juist als ongeluksvogel.
Wat is de spirituele betekenis van de uil?
Als krachtdier staat de uil voor intuïtie, helderziendheid en het vermogen om door de schijn heen te kijken. Sinds het oude Griekenland is hij ook het symbool van wijsheid.
Wat betekent het als je ’s nachts een witte uil ziet?
Waarschijnlijk is het een kerkuil, want zijn lichte onderkant lijkt in het donker wit. In de symboliek hoort de witte uil bij zuiverheid en bescherming.
Waarom zeggen Fransen “chouette” als iets leuk is?
“Chouette” in de betekenis van “leuk, fijn” komt uit de spreektaal en raakte in de negentiende eeuw verspreid. Waar het precies vandaan komt, is nog altijd niet zeker.
Dieren en nepbont
Ladovitch selecteert jassen en jasjes van nepbont die het haar van allerlei dieren imiteren, van wolf tot luipaard, zonder dierlijke materialen. Welke dieren er zijn en hoe nepbont ze namaakt, lees je in pelsdieren en hun imitatie in nepbont. Het meest gevraagd zijn de jassen van nepbont in wolflook.
Ook een krachtdier, en het haar dat in onze collectie het vaakst wordt gedragen: de wolf, symboliek en betekenis.
