Symbolika sowy to przede wszystkim mądrość i przenikliwość. To dziedzictwo starożytnej Grecji, gdzie sowa towarzyszyła Atenie, bogini mądrości. Jej znaczenie zmienia się jednak w zależności od kultury: w Japonii przynosi szczęście, w starożytnym Rzymie była złym omenem, a w kilku tradycjach uchodzi za posłańca między światami. Jako zwierzę mocy oznacza intuicję i zdolność dostrzegania tego, czego inni nie widzą.
Poniżej wyjaśniamy, co symbolizuje sowa, skąd wzięły się te wierzenia, co oznacza sowa widziana albo słyszana w nocy i czym różnią się sowy z uszami od sów o okrągłej głowie.
Z uszami czy bez: po czym rozróżnić sowy
Francuzi mają na sowy dwa słowa, a różnica tkwi w jednym szczególe. „Hibou” ma na głowie dwa pęczki piór, które wyglądają jak uszy. „Chouette” ich nie ma i ma okrągłą głowę. Po polsku obie to po prostu sowy, a pęczki piór nazywa się potocznie uszami. Wszystkie należą do tego samego rzędu ptaków, czyli sów.
Bez pęczków piór (fr. chouette)
Okrągła głowa, bez „uszu”. Puszczyk, płomykówka, pójdźka.
Z pęczkami piór (fr. hibou)
Dwa pęczki piór na głowie. Puchacz, uszatka, syczek.
W nazwach zdarzają się wyjątki, jak sowa śnieżna, bez pęczków piór, którą Francuzi często nazywają „chouette harfang”. Sowom z uszami poświęciliśmy osobny artykuł: sowa z uszami, znaczenie i symbolika.
Symbol mądrości: Atena i Grecja
Sowa zawdzięcza sławę mądrej Atenom. Była tam ptakiem Ateny, bogini mądrości i opiekunki miasta. Mała pójdźka do dziś nosi jej imię w nazwie naukowej: Athene noctua, czyli sowa Ateny.
Ateńczycy bili sowę na swoich monetach, srebrnych tetradrachmach, i to tak powszechnie, że monety nazywano „sowami”. Ten sam motyw zdobi dziś grecką stronę monety jednoeurowej.
Rzymianie przejęli to skojarzenie i połączyli sowę z Minerwą, łacińską odpowiedniczką Ateny. W XIX wieku filozof Hegel napisał, że „sowa Minerwy wylatuje dopiero o zmierzchu”, czyli że mądrość pojmuje epokę dopiero wtedy, gdy ta się kończy. Od tamtej pory sowa jest też symbolem filozofii.
Przynosi szczęście czy pecha?
Jedno i drugie, zależnie od epoki i miejsca.
Zły omen w Rzymie. Rzymscy autorzy, z Pliniuszem Starszym na czele, zaliczają sowy do ptaków złej wróżby. Ich głos kojarzono ze śmiercią, a pojawienie się sowy w mieście zapowiadało nieszczęścia.
Podejrzana w średniowieczu. Jako ptak nocy sowa kojarzy się z ciemnością i czarami. Na wsi przez długi czas przybijano sowy do drzwi stodół, żeby odpędzić złe uroki. Dziś jest to zakazane, bo wszystkie sowy są we Francji pod ochroną.
Na szczęście w Japonii. Po japońsku sowa to fukurō, a to słowo można zapisać znakami, które znaczą „bez trudu”. Sowa jest tam popularnym talizmanem, który daje się w prezencie w formie figurki.
Na szczęście w Dijon. Przechodnie dotykają lewą ręką małej sowy wyrzeźbionej na przyporze kościoła Notre-Dame w Dijon i wypowiadają życzenie. Od niej wziął nazwę miejski szlak turystyczny.
Znaczenie duchowe: sowa jako zwierzę mocy
W tradycjach, które łączą każdego człowieka ze zwierzęciem przewodnikiem, sowa oznacza zdolność widzenia w ciemności, dosłownie i w przenośni. Jako duchowy przewodnik kojarzy się z:
- intuicją, czyli wyczuwaniem tego, czego nikt nie mówi wprost,
- przenikliwością, czyli widzeniem poza pozorami, tak jak sowa widzi w nocy,
- niezależnością, bo poluje sama i w ciszy,
- przejściem, bo żyje na granicy dnia i nocy.
Według tych tradycji sowa jako zwierzę mocy opisuje osobę spostrzegawczą, raczej dyskretną, która więcej słucha, niż mówi, i ufa swojemu instynktowi. To odczytania symboliczne, a nie naukowe, ale opierają się na prawdziwych cechach ptaka: znakomitym widzeniu w nocy i bezgłośnym locie, który sowa zawdzięcza piórom o postrzępionych krawędziach.
Co oznacza widok sowy
W nocy. W symbolice sowa widziana w nocy zachęca, by słuchać intuicji, albo zapowiada zmianę. W rzeczywistości to po prostu pora, w której poluje.
Na drodze. Sowy często polują na gryzonie na poboczach, nisko nad ziemią. Wiele z nich ginie pod kołami samochodów, zwłaszcza płomykówki. Jeśli spotkasz sowę na drodze, zwolnij: to najbardziej konkretne znaczenie takiego spotkania.
Przy domu. Płomykówka chętnie gnieździ się w stodołach i na dzwonnicach, pójdźka w starych drzewach i kamiennych murach. Sowa przy domu oznacza przede wszystkim dobre tereny łowieckie. Ogrodnicy to doceniają, bo para płomykówek zjada w ciągu roku tysiące drobnych gryzoni.
W biały dzień. Pójdźka jest aktywna o zmierzchu, a czasem także w dzień. Pójdźka siedząca na słupku w środku popołudnia to zupełnie normalny widok.
Co oznacza pohukiwanie sowy w nocy
Słynne „hu-hu” to nie głos sowy z uszami, tylko puszczyka: tak śpiewa samiec, a samica odpowiada mu wysokim „kju-wit”. Płomykówka w ogóle nie pohukuje. Wydaje chrapliwy, syczący dźwięk, z którego wyrosło wiele opowieści o duchach.
W ludowej symbolice dawnej Europy sowa słyszana w nocy zapowiadała śmierć. Tradycje zwierzęcia mocy widzą w tym raczej wezwanie do uwagi: coś zasługuje na to, żeby przyjrzeć się temu z bliska.
Biała sowa: znaczenie
We Francji biała sowa widziana w nocy to prawie zawsze płomykówka. Ma białą twarz w kształcie serca i bardzo jasny spód, który w świetle reflektorów wydaje się zupełnie biały. Sowa śnieżna, cała biała, żyje w Arktyce i do Francji zalatuje tylko w rzadkich przypadkach.
Przez biel i bezgłośny lot Francuzi nazywają płomykówkę „białą damą” (dame blanche), a wokół niej narosło wiele legend o upiorach. W symbolice biała sowa kojarzy się z czystością, ochroną i wiadomościami z zaświatów.
Sowa we śnie
Interpretacje snów nie są zgodne, ale sowa najczęściej oznacza w nich wezwanie do jasnego widzenia: sytuację, której nie widzisz wyraźnie, albo prawdę, z którą trzeba się zmierzyć. Sowa, która odlatuje, ma zapowiadać koniec pewnego etapu.
Najczęstsze pytania
Czym różni się sowa z uszami od sowy o okrągłej głowie?
Sowa z uszami ma na głowie dwa pęczki piór, które przypominają uszy. Druga ich nie ma, a jej głowa jest okrągła. Francuzi nazywają pierwszą „hibou”, drugą „chouette”, ale obie są sowami.
Czy sowa przynosi szczęście?
Tak w Japonii, gdzie jej nazwa kojarzy się z „brakiem trudu”, i w Dijon, gdzie dotyka się sowy z Notre-Dame, żeby spełniło się życzenie. W starożytnym Rzymie i w części średniowiecznej Europy uchodziła za ptaka złej wróżby.
Jakie jest duchowe znaczenie sowy?
Jako zwierzę mocy sowa oznacza intuicję, przenikliwość i zdolność widzenia poza pozorami. Od czasów starożytnej Grecji jest też symbolem mądrości.
Co oznacza biała sowa widziana w nocy?
W rzeczywistości to najpewniej płomykówka, której jasny spód w nocy wydaje się biały. W symbolice biała sowa kojarzy się z czystością i ochroną.
Dlaczego Francuzi mówią „chouette”, gdy coś jest fajne?
Słowo „chouette” w znaczeniu „ładny, przyjemny” pochodzi z francuskiego slangu i rozpowszechniło się w XIX wieku. Jego dokładne pochodzenie wciąż budzi spory.
Zwierzęta i sztuczne futro
W Ladovitch znajdziesz płaszcze i kurtki ze sztucznego futra, które imitują włos wielu zwierząt, od wilka po lamparta, bez żadnych materiałów pochodzenia zwierzęcego. Listę gatunków i ich imitacji podajemy w artykule zwierzęta futerkowe i sztuczne futro. Najczęściej wybierana jest kolekcja z imitacją futra wilka.
Inne zwierzę mocy, a zarazem włos, który nosi się u nas najczęściej: wilk, symbolika i znaczenie.
